ZMP

Przedstawione przez Ministerstwo Finansów "Założenia do Ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego" opiera się na ustawie z dnia 25 sierpnia 2001 r. zawetowanej przez Prezydenta RP. Podstawowym mankamentem tych założeń jest fakt sygnalizowany w ubiegłym roku, że MF nie przedstawiło symulacji finansowej zarówno strony dochodowej jak i wydatkowej na poszczególne lata przy uwzględnieniu przyjętych - w poprzedniej ustawie - nowych rozwiązań jak również prognozowanych zmian zarówno w systemie podatkowym jak również zmian społeczno gospodarczych. Upłynęło od tej pory sporo czasu, i żadnych symulacji nie ma, za to są założenia - bardzo lakoniczne jak na stan zaawansowania wcześniejszych prac, różnych dyskusji i debat.

1. Głównym założeniem docelowej ustawy jest zwiększenie samodzielności jst. Zrealizowanie tej zapowiedzi ma nastąpić poprzez likwidację niektórych źródeł dochodów ustalanych centralnie i przekazywanych z budżetu państwa ( części rekompensującej subwencji ogólnej z tytułu utraconych wpływów w podatku od środków transportowych oraz ulg i zwolnień ustawowych, subwencji drogowej, dotacji na finansowanie zadań własnych powiatu i niektórych zadań zleconych lub dofinansowanie zadań własnych gminy), a zastąpienie ich zwiększonymi dochodami własnymi jst, poprzez podwyższenie procentowego wskaźnika udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych.

Wpływy z udziałów w podatkach dochodowym od osób fizycznych i od osób prawnych mają od kilku lat dynamikę malejącą, w związku z czym nie stanowią gwarancji stabilizacji finansów samorządów terytorialnych. Ponadto jst mają ograniczony wpływ na kształtowanie wysokości dochodów z tych podatków, gdyż stanowią one źródło dochodów państwa. Poza tym już słyszymy o nowych propozycjach rozwiązań w tym zakresie - jak np. pomniejszenie kwoty wynagrodzeń do opodatkowania o ubezpieczenia w III Filarze - w związku z powyższym Komisja Finansów Związku Miast Polskich jst zdecydowanie przeciw likwidacji poszczególnych źródeł dochodów na rzecz zwiększonego procentowego udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych.

2. Subwencja drogowa w powiatach jest wypróbowanym sposobem finansowania utrzymania dróg - dlatego dotychczasowe źródło dochodów powinno zostać zachowane.

3. Propozycja przeniesienia wpływów z podatku od środków transportu z gmin do powiatu skutkować będzie wielkim zamieszaniem, gdyż problemy z jakimi spotkały się gminy przy dostosowaniu tego podatku do nowych przepisów są one ogromne, a zaznaczyć należy, że gminy w zakresie spraw podatkowych mają już wieloletnie doświadczenie - zatem należy mieć wielkie obawy co do realności powodzenia tego rozwiązania. Poza tym nie mówi się jak gminy będą miały zrekompensowane te dochody ( czy w ogóle będą miały ? )

- w związku z powyższym Komisja Finansów Związku Miast Polskich jest zdecydowanie przeciw takim rozwiązaniom.

4. Zaproponowane nowe źródło dochodów - 5% od dochodów uzyskiwanych w związku z realizacją zadań zleconych, przy jednoczesnych założeniach przekazania wielu zadań zleconych do realizacji jst jako zadania własne spowoduje, iż wpływy z tego źródła dochodów będą minimalne - dlatego Komisja Finansów Związku Miast Polskich proponuje zwiększyć % udziałów dochodów, które zastępowałyby proponowany wariant zwiększenia dochodów powiatom podatkiem od środków transportowych.

5. Nie określono, czy wpływy z opłat, kar i mandatów pobieranych przez inspekcje, służby i straże działające w powiatach stanowić będą w całości czy tylko w części dochód powiatu - trudno zatem odnieść się do tego zapisu - Komisja Finansów Związku Miast Polskich prosi o konkretne propozycje.

6. Podniesienie udziału jst w podatkach dochodowych nie wpłynie na zwiększenie motywacji samorządu do wspierania rozwoju gospodarczego, gdyż gminy i powiaty mają ograniczony wpływ, a w wielu przypadkach nie mają żadnego wpływu na Kontrakty Regionalne, które są podstawowym wyznacznikiem rozwoju regionu- dlatego Komisja Finansów Związku Miast Polskich nie uznaje takiego argumentu.

- Jednocześnie Komisja Finansów Związku Miast Polskich wnosi o utrzymanie możliwości ubiegania się o dotacje na inwestycje również przez gminy i powiaty

( dotyczy przede wszystkim inwestycje oświatowe, inwestycje drogowe inwestycje dla SP ZOZ itp. )

7. Założenie likwidacji części rekompensującej subwencji ogólnej w zakresie utraconych wpływów z tytułu ulg i zwolnień ustawowych oraz związku z częściową likwidacją podatku od środków transportowych jest możliwe pod warunkiem wyrównania ubytku dochodów jst poprzez likwidacje ulg i zwolnień wynikających z obowiązujących przepisów w zakresie podatków lokalnych, co wpłynie na zwiększenie dochodów własnych gmin. W przeciwnym wypadku likwidacja rekompensat spowoduje zubożenie gmin, a tym samym i społeczeństwa.

8. Utrzymanie finansowania inwestycji centralnych rozpoczętych przed dniem 1 stycznia 1999 r. środkami rezerwy budżetu państwa. Komisja Finansów Publicznych Związku Miast Polskich przyjmuje jako konieczne rozwiązanie szczególnie jeśli chodzi o inwestycje drogowe finansowanie dotychczas 10% rezerwę części drogowej subwencji ogólnej.

9. W części oświatowej subwencji ogólnej należy zagwarantować jst pełne pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem zadań objętych tą częścią subwencji - dlatego powinny zostać dokładnie sprecyzowane składniki bazy stanowiącej podstawę przeliczenia subwencji na 1 ucznia.

10. Nie zostało sprecyzowane którym jst będzie przysługiwała subwencja wyrównawcza. W tytule pkt 6) stwierdzono, iż "subwencja wyrównawcza stanowić będzie wydatek budżetu państwa dla wszystkich jst", natomiast z objaśnień wynika, że "systemem wyrównawczym objęte zostaną te jst, w których poziom dochodów podatkowych w przeliczeniu na 1 mieszkańca jest znacznie niższy niż przeciętna krajowa"- dlatego Komisja Finansów Związku Miast Polskich wnosi o podanie konkretnych propozycji i wtedy dopiero może zająć stanowisko./

11. Komisja Finansów Publicznych Związku Miast Polskich proponuje odstąpienie ( zniesienie) od obowiązku wpłat wszystkich jst na subwencję wyrównawczą, gdyż jest to element który demotywuje jednostek samorządu terytorialnego do wypracowania lub poszukiwaniu nowych źródeł dochodów.

12. Komisja Finansów Związku Miast Polskich wnosi o przyznanie jst środków na przeszacowania gruntów Skarbu Państwa co w konsekwencji będzie skutkowało zwiększonymi dochodami odprowadzanymi do SP z tego tytułu.

13. Komisja Finansów Związku Miast Polskich proponuje włączenie gminnych i powiatowych funduszy ochrony środowiska do budżetu jst.

14. Komisja Finansów Związku Miast Polskich wnosi o zwiększenie możliwości realizacyjnych zadań w ramach Programów Przeciwdziałania Alkoholowego również o zadania realizowane w oświacie, kulturze, pomocy społecznej, kulturze fizycznej jak również realizacji zadań inwestycyjnych w tych działach. W związku z powyższym przy nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi proponuje się rozszerzenie zapisów Art. 4 ustawy o wyżej wskazane zadania własne gminy.

15. Komisja Finansów Związku Miast Polskich popiera w całej rozciągłości wnioski Komisji Unii Metropolii Polskich d/s Systemu Finansów Publicznych z 4 lutego i 5 kwietnia br.

16. W założeniach mówi się tylko o zmianach w zakresie dochodów, natomiast nie wspomina się o kosztach jakie jst będą zmuszone ponieść przy wprowadzeniu w życie przepisów nowej ustawy. Z uwagi na to, iż w przedłożonych materiałach nie przedstawiono żadnych przeliczeń ani symulacji finansowej, trudno ocenić na tym etapie jakie skutki finansowe dla j.s.t. będzie miała docelowa ustawa o dochodach jst, dlatego Komisja Finansów Związku Miast Polskich wnosi o przedstawienie symulacji kosztów jakie będą zmuszone ponieść j.s.t. przy nowych rozwiązaniach prawnych.

Reasumując oczekujemy na projekt ustawy o dochodach j.s.t. z prośbą o uwzględnienie proponowanych w/w punktów .

Ponadto biorąc pod uwagę kalendarz prac wnioskujemy o podjęcie prac nad przedłużeniem obecnie obowiązującej ustawy do czasu wypracowania i uwzględnienia docelowej ustawy o dochodach j.s.t.

Katowice, dnia 15 maja 2002 r.

Przewodniczący Komisji Finansów ZMP

Franciszek Czaplicki